სერბეთის გეოსტრატეგიული კვლევების ცენტრის მიერ, 2026 წლის 30 აპრილს, ბელგრადში, სერბეთის ჟურნალისტთა ასოციაციის პრესცენტრში, გაიმართა საერთაშორისო კონფერენცია სახელწოდებით „რელიგიური უფლებებისა და მართლმადიდებლური მემკვიდრეობის დაცვა“. აღნიშნული კონფერენცია შემადგენელი ნაწილია შეხვედრების სერიისა თემაზე: „ეკლესიის წინააღმდეგ აგრესიის ბლოკადა“ , რომელიც საერთაშორისო ხასიათს ატარებს და მართლმადიდებელი ქვეყნების საექსპერტო წრეებს აერთიანებს.
ბელგრადში შეხვედრაზე შეიკრიბნენ და ინტერნეტის საშუალებით ჩაერთნენ თეოლოგიის, სამართლის, გეოპოლიტიკის, მედიისა და კულტურის სფეროების ექსპერტები, რომლებმაც განიხილეს რელიგიური თავისუფლებებისა და მართლმადიდებლური კულტურული და ისტორიული მემკვიდრეობის შენარჩუნების თანამედროვე გამოწვევები.
პოლიტოლოგმა და ევრაზიის ინსტიტუტის (საქართველო) თავმჯდომარემ, გულბაათ რცხილაძემ, ისაუბრა თემაზე: „საქართველოს გამოცდილება მართლმადიდებლური იდენტობის შენარჩუნებაში გეოპოლიტიკური ზეწოლის პირობებში“. გთავაზობთ ამ ვიდეოგამოსვლის ტექსტურ უკუთარგმანს (გამოსვლა შედგა რუსულ ენაზე, ითარგმნა და გამოქვეყნდა სერბულ ენაზე):
მოხარული ვარ, მივესალმო კონფერენციის – „რელიგიური უფლებებისა და მართლმადიდებლური მემკვიდრეობის დაცვა“- პატივცემულ მონაწილეებს. პირადად მივესალმები სერბეთის გეოსტრატეგიული კვლევების ცენტრს და ჩემს პატივცემულ კოლეგას დრაგანა ტრიფკოვიჩს, რომელიც ორგანიზებას უწევს ამ ღონისძიებას. ჩანაწერს ვაკეთებ ამ კონფერენციის წინა დღეს, საქართველოს დედაქალაქში, ქალაქ თბილისში.
თქვენ იცით, რომ საქართველო უპირატესად მართლმადიდებლური ქვეყანაა, მაგრამ აჭარაში მცხოვრები ქართველების ნაწილი, მცირე ნაწილი, მუსლიმები არიან. ჩვენ ასევე გვყავს აზერბაიჯანული მუსლიმური თემი, მაგრამ მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი მართლმადიდებელი ქრისტიანები არიან. საქართველომ ქრისტიანობა მე-4 საუკუნეში მიიღო და ბიზანტიის ანუ აღმოსავლეთ-რომაული ცივილიზაციური სივრცის ნაწილს წარმოადგენდა.
ბიზანტიის გავლენა მთლიანად ქართულ კულტურაზე აშკარაა, მაგრამ უპირველეს ყოვლისა, რელიგიამ განსაზღვრა იმდროინდელი ურთიერთობები და საქართველომ მიიღო მართლმადიდებლობა, ბერძნული რიტუსით. ამაზე აღარ გავაგრძელებ. ძირითადად, საქართველო მართლმადიდებლური ქვეყანაა, მან საუკუნეების განმავლობაში შეინარჩუნა თავისი რწმენა, მუსლიმური იმპერიების დიდი ზეწოლის მიუხედავად, რომლებიც ცდილობდნენ საქართველოს რწმენიდან გადაყვანას.
ქართველები ერთგულები დარჩნენ და აბსოლუტურმა უმრავლესობამ შეინარჩუნა მართლმადიდებლობა, ამიტომ დღესაც საქართველო, ქართველი ხალხი, კოლექტიურად საკუთარ თავს მართლმადიდებლად მიიჩნევს. რაც შეეხება სერბეთს, პირადად მე საბოლოოდ განვსაზღვრე ჩემი პოლიტიკური პრიორიტეტები 1999 წელს, როდესაც დასავლეთმა, სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსის, ნატოს სახით, აგრესია განახორციელა იუგოსლავიის სუვერენული სახელმწიფოს წინააღმდეგ.
ეს დარტყმა იუგოსლავიის წინააღმდეგ იყო მიმართული, თუმცა არსებითად სერბი ხალხის წინააღმდეგ. მაგრამ, მთავარი სამიზნე არც თავად იუგოსლავია და არც სერბი ხალხი, არამედ მართლმადიდებლობა იყო. დასავლეთს ბალკანეთში წინ აღუდგა იუგოსლავია და სერბეთი, რომლებიც მართლმადიდებლობას აღიარებდნენ და დღემდე აღიარებენ, ამიტომ, საჭირო გახდა ამ სახელმწიფოს დამორჩილება, აღმოსავლეთით წინსვლის გასაგრძელებლად.
არსებობს ფრანგი დოკუმენტალისტის, მანონ ლუაზოს, დოკუმენტური ფილმი ამის შესახებ, თუ სწორად მახსოვს, ფილმს ჰქვია„აღმოსავლეთის დამორჩილება“ ან „დაპყრობა“. სერბეთიდან ვიცით, რომ იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ, დასავლეთის – აშშ-სა და ევროპის – მასშტაბური შეტევა დაიწყო „ფერადი რევოლუციების“ გამოყენებით. იუგოსლავიის დაშლას მოჰყვა სერბეთისა და იუგოსლავიის ხელმძღვანელობის დაცემა, შემდეგ იყო რევოლუცია საქართველოში 2003 წელს, შემდეგ კი პირველი „ნარინჯისფერი“ რევოლუცია უკრაინაში 2004 წელს და ა.შ.
ყველაფერს არ ჩამოვთვლი, თქვენ ეს იცით, უბრალოდ, შეახსენეთ საკუთარ თავს, თუ დაგავიწყდათ. ეს იყო ცივილიზაციური თავდასხმა პოსტკომუნისტურ სივრცეში მცხოვრები ხალხების საფუძვლების წინააღმდეგ. რაც არ უნდა პარადოქსულად ჟღერდეს, სწორედ კომუნისტურ ბლოკში გადარჩა მართლმადიდებლობა, რელიგია შენარჩუნდა, კომუნისტებმა ის არ გაანადგურეს – მათ ეს არც შეეძლოთ და სინამდვილეში არც უცდიათ. სარწმუნოება „გაყინულ“ მდგომარეობაში იყო, ამიტომ იგი შენარჩუნდა.
ნაცვლად კომუნისტებისა, მართლმადიდებლობისთვის ძირის გამოთხრა დასავლურმა დემოკრატიებმა დაიწყეს. მიუხედავად იმისა, რომ დასავლეთში რელიგიის გარკვეული თავისუფლება არსებობდა, ეს თავისუფლება აბსოლუტურ აპათიად, რელიგიის სრულ უარყოფად გადაიქცა. ეს იყო მატყუარა თავისუფლება – თავისუფლების ლოზუნგებით დასავლეთმა თითქმის გაანადგურა ქრისტიანობა საკუთარ სივრცეში, ევროპულ ქვეყნებში. ყოველ შემთხვევაში, იქ მორწმუნე ქრისტიანი ცოტაა, ნაკლებად შეხვდებით ეკლესიურ ადამიანებს. ევროპული სახელმწიფოები გამოეყვნენ ან დაშორდნენ ქრისტიანულ საფუძვლებს. ეს საფუძვლები ოდესღაც თავად დასავლეთისთვის იყო საერთო.
დასავლეთმა სერბეთი დატოვა ზღვაზე გასასვლელის გარეშე, ეს ასევე იყო გეოპოლიტიკური პროექტის ნაწილი. სწორედ მაშინ მე ჩემთვის საბოლოოდ განვმარტე პოლიტიკური რეალობა – დასავლეთი არასდროს იქნება ჩვენი პარტნიორი, დასავლეთი ცდილობს იყოს მბრძანებელი, ბატონი. აღმოსავლეთის დამორჩილება თანდათანობით, მაგრამ საკმარისად სწრაფი ტემპებით მიმდინარეობდა.
აქვე ვიტყვი, რომ როდესაც საქართველომ გაიარა ეგრეთ წოდებული რევოლუციონერების რეფორმები, „ვარდების რევოლუცია“, როდესაც მიხეილ სააკაშვილი პრეზიდენტი იყო, ეკლესია უკვე სახელმწიფოს მეთვალყურეობის ქვეშ მოექცა და სახელმწიფო ერეოდა მის საქმეებში.
2003 წლიდან 2012 წლამდე, „ ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ხელისუფლების პირობებში, მმართველ პოლიტიკოსებს არ შეეძლოთ ღიად ემოქმედათ ეკლესიის, ჩვენი პატრიარქის წინააღმდეგ. საუბარი მაქვს ილია მეორეზე, რომელიც მიმდინარე წლის მარტში გარდაიცვალა და სწორედ გუშინ მისი გარდაცვალებიდან ორმოცი დღე შესრულდა.
„ნაციონალები“ თითქოს პატივისცემას იჩენდნენ პატრიარქის, ეკლესიისა და მართლმადიდებლობის მიმართ, სინამდვილეში კი ისინი ეკლესიაში ფარულ დივერსიულ საქმიანობას ეწეოდნენ. მათ თავიანთი აგენტები შეიყვანეს და არა მხოლოდ რიგით მღვდლებს შორის, არამედ ეპისკოპოსებამდეც მიაღწიეს.
ამ ეპისკოპოსთაგან ზოგიერთმა მოგვიანებით ძალიან ნეგატიური როლი ითამაშა, როდესაც ხელისუფლება შეიცვალა, სინამდვილეში კი მხოლოდ ნაწილობრივ შეიცვალა – იგივე ლიბერალი პროდასავლელები დარჩნენ ხელისუფლებაში, თუმცა ახალი სახელები გამოჩნდნენ, ასევე ეროვნული მოძრაობიდან გადასულები „ქართული ოცნების“ ახალ მთავრობაში, როგორც ჩვენს მმართველ პარტიას უწოდებენ.
ყველა მათგანი მოულოდნელად გახდა დიდი კონსერვატორები და პატრიოტები, განსაკუთრებით ბოლო წლებში, მაგრამ ისინი იგივე ლიბერალები არიან. თითქოს შეწყვიტეს ეკლესიის შიგნიდან ძირის გამოთხრა, მაგრამ ფაქტები აჩვენებს, რომ ეკლესიაში სკანდალები ახლო წარსულშიც არსებობდა. ჩვენს პატრიარქსაც კი, რომელიც ხალხის მიერ ძალიან პატივსაცემი და საყვარელია, თავს დაესხნენ – თუმცა საქართველოში მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა მას უყვარს და პატივს სცემს.
თუმცა, მართლმადიდებლურ ეკლესიაში არიან შედარებით მცირერიცხოვანი ლიბერალური მიმდინარეობა და სექტანტური ელემენტები, ადამიანები, რომლებიც თავს მართლმადიდებლებად წარმოაჩენენ, სინამდვილეში კი ასეთები არ არიან. ზოგი მათგანი ეკლესიას გამოეყო და ილია მეორეს აუმხედრდა, ყველაფერ ცუდში მას ადანაშაულებენ. მიუხედავად იმისა, რომ ამ დემონისტურ საქმიანობას პოლიტიკასთან პირდაპირი კავშირი არ აქვს, იგი მაინც გასათვალისწინებელია პოლიტიკის კონტექსტში, ვინაიდან ასეთ ხალხსაც იყენებს ხოლმე ხელისუფლება.
საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვები ყოველთვის აჩვენებდა, რომ საქართველოს მოქალაქეების მინიმუმ 85% პირადად ენდობა პატრიარქს და 85%-ზე მეტი – მთლიანად მართლმადიდებელ ეკლესიას, უძველეს სამოციქულო საქართველოს მართლმადიდებლურ ეკლესიას. მაგრამ ეს სურათი გარკვეულწილად შეიცვალა 2013 წელს ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ, როდესაც ხალხმა მმართველ „ნაციონალურ მოძრაობას“ ზურგი აქცია და „ქართული ოცნება“ აირჩია, რომელიც რუსეთთან ურთიერთობების მოწესრიგების ლოზუნგების ტალღაზე მოვიდა.
თუმცა, მოგვიანებით მათ სიტყვა დაარღვიეს – არ აღადგინეს დიპლომატიური ურთიერთობა რუსეთთან და დღემდე რუსეთთან დიპლომატიური ურთიერთობა არ გვაქვს, თუმცა ამის აუცილებლობა, დიდი ხანია, მომწიფდა.
ჩვენი ეკლესია იყო მთავარი საყრდენი საქართველოსა და რუსეთს შორის სულიერი კავშირების შენარჩუნებისა. როდესაც ჩვენი პატრიარქი ილია II 2013 წელს, უკვე ხელისუფლების შეცვლის შემდეგ, მოსკოვს ეწვია, მას ძმური შეხვედრა ჰქონდა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქ კირილთან. ისინი ერთად მიიღო პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა და პრეზიდენტსა და საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიარქს შორის ძალიან თბილი, მაგრამ ასევე, საქმიანი საუბარი გაიმართა.
ილია II-ის საქართველოში დაბრუნების შემდეგ დიდი იმედი გაჩნდა, რომ ჩვენი ურთიერთობები საბოლოოდ დაიწყებდა გაუმჯობესებას.
პატრიარქი მაშინ თითქმის 80 წლის იყო, ჯანმრთელი კაცი იყო, მაგრამ მოულოდნელად ძალიან დასუსტდა, გახშირდა მისი სამკურნალოდ გადაყვანა, მათ შორის, ბერლინში, ცნობილ კლინიკაში. პირადად მე მაქვს ეჭვი, რომ ის რაღაც შხამით მოწამლეს და სწორედ ამიტომ მისი შესაძლებლობები მინიმუმამდე შემცირდა, თუმცა პატრიარქი ილია კვლავ აქტიური იყო, დაახლოებით 2020 წლამდე.
სხვათა შორის, ილია მეორემ არ დაუშვა ტაძრების დახურვა კოვიდ ისტერიის დროს, როდესაც ტაძრები ყველგან იკეტებოდა, თუნდაც მართლმადიდებლურ ქვეყნებში. ჩვენმა პატრიარქმა თქვა: „არა, ტაძრები არ დაიხურება, დაე ღია დარჩეს და ხალხი მოვიდეს“. ტაძარში ადამიანის ინფიცირების შემთხვევა არასდროს ყოფილა.
ასეთი იყო ჩვენი პატრიარქი. მას შეეძლო ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხების მოგვარება, მაგრამ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო ყოველდღიური საქმეები უკვე მეორე პლანზე გადავიდა და კოვიდის პერიოდის შემდეგ მან მმართველობის ყველა რეალური ბერკეტი დაკარგა.
2015 წელს გამოძიებაც კი დაიწყო, რომ მისი მდივნის მოწამვლა სურდათ, სინამდვილეში კი სამიზნე თავად პატრიარქი იყო. ხალხის განაწყენების თავიდან ასაცილებლად, სახელმწიფომ ეს ყველაფერი დაფარა. ეს არ იყო მდივნის მოწამვლის წარუმატებელი მცდელობა, არამედ თავად პატრიარქის თანამდებობიდან ჩამოცილების მცდელობა.
ჩვენს ეკლესიას ყოველთვის გადამწყვეტი როლი ჰქონდა – როგორც პანდემიის დროს, ასევე რუსეთთან ურთიერთობების გარკვეული დათბობის დროს. პატრიარქმა თქვა, რომ ურთიერთობები არ უნდა დარჩეს ისე, როგორც არის, არამედ საქართველო და რუსეთი მეგობრობაში უნდა იყვნენ.
სწორედ ამიტომ გახდა პატრიარქი პროდასავლური ლიბერალური მედიის და ყველა იმ ადამიანის თავდასხმის სამიზნე, ვინც ამ მოძრაობას შეუერთდა. ეკლესიამ, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა საქართველოში ლგბტ მოძრაობის გავრცელების თავიდან აცილებაში და არ დაუშვა ე.წ. აღლუმები ან მსვლელობები, არც დედაქალაქში და არც სხვაგან. ეს ჩვენი ეკლესიაა, ეს ჩვენი პატრიარქია და ჩვენ, როგორც მართლმადიდებელი ქართველები, ამით ძალიან ვამაყობთ.
მაგრამ ასევე მინდა ვთქვა, რომ ნეგატიურ როლს ჩვენი ეკლესიის მიმართ არა მხოლოდ დასავლელი ლიბერალები და ეკლესიის შიგნით არსებული ზოგიერთი სექტანტი ასრულებენ, რაზეც უკვე ვისაუბრე, არამედ კონსტანტინოპოლის, ვითომ მართლმადიდებელი პატრიარქი, ბართლომე. ეს კაცი, რომელიც, თითქოს, დღეს ხშირად ვიყენებ ამ სიტყვას – „თითქოს“ , ძალიან კარგად უყურებს საქართველოს, ქართულ ეკლესიას, ძმურ სიყვარულს ავლენს ჩვენი პატრიარქის მიმართ და ა.შ., მაგრამ ყველამ უკვე ვიცით, რა გააკეთა მან უკრაინაში.
და როგორ იტანჯება ახლა მართლმადიდებლობა და მართლმადიდებელი ხალხი უკრაინაში. რა საშინელი რეპრესიების ქვეშ მოექცნენ უკრაინის ეკლესიის სამრევლოები და ეპისკოპოსები, ასევე მღვდლები და მორწმუნეები – უბრალოდ წარმოუდგენელია, რაც უკრაინაში ხდება.
ეს ჩვენი ტკივილია, ეს მხოლოდ უკრაინის ან რუსეთის საკითხი არ არის, ეს არის ჩვენი საერთო, მართლმადიდებლური საქმე.
ჩვენ ამ ყველაფერს საქართველოში ხალხს ვუხსნით და ვცდილობთ, სიმართლე ყველას მივაწოდოთ.
საერთო ჯამში, საქართველოში არსებული ვითარება საუკეთესო არ არის, მათ შორის საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში არსებული ვითარება. ველით ახალი პატრიარქის არჩევნებს, სწორედ თქვენი კონფერენციის დროს იქნება არჩევნების პირველი ტური. ვნახოთ, როგორ განვითარდება მოვლენები შემდგომში.
მე ყოველთვის სიამოვნებით ვიქონიებ თქვენთან კავშირს და, საჭიროების შემთხვევაში, იმ საბჭოსაც გავუწევ თანადგომას, რომელიც თქვენს მიერ წამოყენებული წინადადებით და ზაპოროჟიესა და მელიტოპოლის მიტროპოლიტ ლუკას ლოცვა-კურთხევით შეიქმნა. მიტროპოლიტ ლუკას ვუსურვებ დიდ სულიერ სიმტკიცეს. ვიცი, რომ მისთვის და მისი საეკლესიო ძმებისთვის ძალიან რთულია გაძლება, გაცილებით რთული, ვიდრე ჩვენთვის აქ. ღმერთმა მისცეს მათ ძალა და რწმენა, რათა ეჭვი არ შეეპაროთ, რომ სწორ გზაზე არიან.
დიდი მადლობა ყურადღებისთვის.
